Wspieranie rodzin i pieczy zastępczej- asystent rodziny

 

Wspieranie rodziny i pieczy zastępczej

Ośrodek Pomocy Społecznej w Damasławku jest instytucją odpowiedzialną za realizację zadań z zakresu wspierania rodziny oraz kreowanie lokalnej polityki społecznej i rozwój systemu pomocy dla rodziny, przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji rodzicielskich na terenie gminy. Ośrodek Pomocy Społecznej w Damasławku rozpoczął i kontynuuje realizację nowych rozwiązań w zakresie wspierania rodziny, kierując się dobrem dziecka, dobrem rodziny jako naturalnego środowiska rozwoju dziecka, przy współdziałaniu instytucji i organizacji, pracujących z dziećmi i rodzicami. Wobec rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych.

Rodzina może otrzymać wsparcie przez działania:

  • instytucji i podmiotów działających na rzecz dziecka i rodziny
  • placówek wsparcia dziennego
  • rodzin wspierających.

Ośrodek Pomocy Społecznej w Damasławku podejmuje działania, których celem jest zapewnienie wsparcia i pomocy, szczególnie poprzez:

  • analizę sytuacji rodziny i środowiska rodzinnego oraz przyczyn kryzysu w rodzinie;
  • wzmocnienie roli i funkcji rodziny;
  • rozwijanie umiejętności opiekuńczo-wychowawczych rodziny;
  • podniesienie świadomości w zakresie planowania oraz funkcjonowania rodziny;
  • pomoc w integracji rodziny;
  • przeciwdziałanie marginalizacji i degradacji społecznej rodziny;
  • dążenie do reintegracji rodziny.

Wspieranie rodziny, jako zespół planowanych działań, mających na celu przywrócenie rodzinie funkcji opiekuńczo-rodzicielskich, prowadzone może być w formie:

– pracy z rodziną m.in. poprzez konsultacje, poradnictwo specjalistyczne, terapię, mediację, usługi dla rodzin z dziećmi, pomoc prawną, przydzielenie asystenta rodziny;

– pomocy w opiece i wychowaniu dziecka poprzez placówki wsparcia dziennego oraz rodziny wspierające;

i może odbywać się przy aktywnym udziale lokalnych instytucji, organizacji i podmiotów działających na rzecz dziecka i rodziny. Pomoc rodzinie ma charakter czasowy i podejmowana jest przy pełnym wykorzystaniu zasobów własnych rodziny oraz potencjału tej rodziny i jej najbliższego otoczenia. Praca z rodziną podejmowana jest zarówno w rodzinie wymagającej wsparcia, by mogła poradzić sobie z doznawanymi trudnościami, tak by nie

doszło do działań interwencyjnych w postaci umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, jak i rodzinie w sytuacji umieszczenia czasowego dziecka poza rodziną. Wówczas działania pomocowe zmierzają do stworzenia takich warunków w funkcjonowaniu rodziców umieszczonego dziecka, by możliwy był powrót dziecka do rodziny biologicznej. Asystent rodziny jest nową profesją w systemie wspierania rodziny, wprowadzoną ustawą o wspieraniu rodziny, której cechami charakterystycznymi są kompleksowe działania podejmowane wobec rodziny i polegające przede wszystkim na towarzyszeniu rodzinie, z zachowaniem profesjonalnych relacji, w pokonywaniu trudności, poprawie funkcjonowania i zmianie niekorzystnych dla rodziny sytuacji kryzysowych.

Do zadań asystenta rodziny należy w szczególności:

1) pomoc w poprawie sytuacji bytowej oraz w uzyskaniu samodzielności materialnej:

– udzielanie pomocy rodzinom w poprawie ich sytuacji życiowej, w tym w zdobywaniu umiejętności prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego;

– udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów socjalnych;

– wspieranie aktywności społecznej rodzin;

– motywowanie członków rodzin do podnoszenia kwalifikacji zawodowych;

– udzielanie pomocy w poszukiwaniu, podejmowaniu i utrzymywaniu pracy zarobkowej;

2) wsparcie specjalistyczne:

– udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów psychologicznych;

– udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi;

-motywowanie do udziału w zajęciach grupowych dla rodziców, mających na celu kształtowanie prawidłowych wzorców rodzicielskich i umiejętności psychospołecznych;

-udzielanie wsparcia dzieciom, w szczególności poprzez udział w zajęciach psychoedukacyjnych;

– prowadzenie indywidualnych konsultacji wychowawczych dla rodziców i dzieci;

3) czynności administracyjne:

– prowadzenie dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną; opracowanie i realizacja planu pracy z rodziną;

– dokonywanie okresowej oceny sytuacji rodziny, nie rzadziej niż co pół roku,

– monitorowanie funkcjonowania rodziny po zakończeniu pracy z rodziną;

– sporządzanie, na wniosek sądu, opinii o rodzinie i jej członkach;

 

4) współpraca z innymi podmiotami:

– współpraca z jednostkami administracji rządowej i samorządowej, właściwymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami i osobami specjalizującymi się w działaniach na rzecz dziecka i rodziny;

– współpraca z zespołem interdyscyplinarnym lub grupą roboczą, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie lub innymi podmiotami, których pomoc przy wykonywaniu zadań uzna za niezbędną.

5) czynności interwencyjne:

– podejmowanie działań interwencyjnych i zaradczych w sytuacji

zagrożenia bezpieczeństwa dzieci i rodzin.

Zadania asystenta rodziny realizowane są zgodnie z zapisami prawnymi i polegają przede wszystkim na prowadzeniu pracy z rodzinami, u których występuje wiele sprzężonych problemów, do których należą m. in.: niskie umiejętności opiekuńczo-wychowawcze i prowadzenia gospodarstwa domowego, uzależnienia, bezrobocie, ubóstwo, przewlekła choroba, niepełnosprawność, przemoc, wyuczona bezradność, zaburzenia psychiczne, a których występowanie powoduje trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Praca asystenta rodziny odbywa się w miejscu zamieszkania tych rodzin i poza nim przy aktywnym współdziałaniu i współpracy pracownika socjalnego z rejonu osoby objętej wsparciem asystenta. Wspieranie rodziny w ramach asystenta rodziny jest procesem powolnym i długotrwałym, dającym bardzo trudno osiągalne wymierne efekty działania, powodującym doprowadzenie rodziny do istotnych zmian postępowania członków rodziny i ich sytuacji życiowej, niwelowania destruktywnych zachowań członków rodziny, samodzielności w realizowaniu spraw rodzinnych, podniesieniu jakości życia członków rodziny.  W celu wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych rodzina może zostać objęta pomocą rodziny wspierającej. Rodzina wspierająca, przy współpracy asystenta rodziny, pomaga rodzinie przeżywającej trudności w :

  • opiece i wychowaniu dziecka
  • prowadzeniu gospodarstwa domowego
  • kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych.

Piecza zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia opieki i wychowania przez rodziców. Jest sprawowana w formie rodzinnej i instytucjonalnej. Zapewnia:

– realizację planu pracy z rodziną lub gdy jest to niemożliwe – dąży do przysposobienia dziecka

– przygotowuje dziecko do godnego, samodzielnego i odpowiedzialnego życia, pokonywania trudności życiowych zgodnie z zasadami etyki, nawiązywania i podtrzymywania bliskich, osobistych i społecznie akceptowanych kontaktów z rodziną i rówieśnikami w celu łagodzenia skutków doświadczania straty i separacji oraz zdobywania umiejętności społecznych

– zaspokojenie potrzeb emocjonalnych dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb bytowych, zdrowotnych, edukacyjnych u kulturalno-rekreacyjnych.

Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu. W przypadku pilnej konieczności na wniosek lub za zgodną rodziców dziecka, umieszczenie dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej, na podstawie umowy zawartej między rodziną zastępczą lub prowadzącym rodzinny dom dziecka a starostą właściwym ze względu na miejsce zamieszkania tej rodziny lub miejsce prowadzenia rodzinnego domu dziecka.       Formami rodzinnej pieczy zastępczej są:

– rodzina zastępcza : spokrewniona, niezawodowa, zawodowa w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna

– rodzinny dom dziecka

Rodzinny zastępcze oraz rodzinne domy dziecka na ich wniosek są wspierane przez rodziny pomocowe. Rodzina zastępcza oraz rodzinny dom dziecka zapewniają dziecku całodobową opiekę i wychowanie w szczególności:

  • traktują dziecko w sposób sprzyjający poczuciu godności i wartości osobowej
  • zapewniają dostęp do przysługujących świadczeń zdrowotnych
  • zapewniają kształcenie, wyrównywanie braków rozwojowych i szkolnych
  • zapewniają rozwój uzdolnień i zainteresowań
  • zaspakajają jego potrzeby emocjonalne, bytowe, rozwojowe, społeczne i  religijne
  • zapewniają ochronę przed arbitralną lub bezprawną ingerencję w życie prywatne dziecka
  • umożliwiają kontakt z rodzicami i innymi osobami bliskimi, chyba że sąd postanowi inaczej

Rodzina zastępcza oraz prowadzący rodzinny dom dziecka współpracuje z ośrodkiem adopcyjnym, koordynatorem pieczy zastępczej i organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej.

W celu wsparcia rodziny dziecko może zostać objęte opieką i wychowaniem w placówce wsparcia dziennego funkcjonującej na terenie gminy. Pobyt dziecka w placówce jest nieodpłatny i dobrowolny, chyba że dziecko skieruje do placówki sąd opiekuńczy.

Placówki wsparcia dziennego mogą być prowadzone w formie:

  • opiekuńczej w tym kół zainteresowań, świetlic, klubów i ognisk wychowawczych
  • opiekę i wychowanie ,
  • pomoc w nauce
  • organizację czasu wolnego, zabawę , zajęcia sportowe oraz rozwój zainteresowań
  • specjalistycznej:
    • organizuje zajęcia socjoterapeutyczne, terapeutyczne, korekcyjne, kompensacyjne oraz logopedyczne,
    • realizuje indywidualny program korekcyjny, psychokorekcyjny lub psychoprofilaktyczny, w szczególności terapię pedagogiczną, psychologiczną i socjoterapię;
    • pracy podwórkowej prowadzonej przez wychowawcę, który realizuje działania animacyjne i socjoterapeutyczne
    • w formach łączonych.

Zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, gmina zobowiązana jest do współfinansowania pobytu dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej w wysokości odpowiednio:

1) 10% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka – w pierwszym roku

pobytu dziecka w pieczy zastępczej;

2) 30% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka – w drugim roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej;

3) 50% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka – w trzecim roku i następnych latach pobytu dziecka w pieczy zastępczej.

W przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-wychowawczej lub interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym gmina właściwa ze  względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi odpowiednie wydatki w wysokości:

1) 10% w pierwszym roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej,

2) 30% w drugim roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej,

3) 50% w trzecim roku i następnych latach pobytu dziecka w pieczy zastępczej.